Όταν ο Κύριος, γνωστός επίσης και ως Θεός, συνειδητοποίησε ότι ο Αδάμ και η Εύα, αν και έβλεπαν τέλεια, δεν έβγαζαν ήχους, ούτε άρθρωναν λέξεις με το στόμα τους, τα έβαλε με τον εαυτό του, εφόσον δεν υπήρχε κανένας άλλος στον Κήπο της Εδέμ να τον κατηγορήσει γι’ αυτή τη σοβαρότατη αμέλεια, ενώ τα άλλα ζώα, που είχαν δημιουργηθεί, όπως τα δύο ανθρώπινα όντα, χάρη στη θεϊκή ενέργεια, είχαν δική τους φωνή: μέσω μουγκανητών, βρυχηθμών, γρυλισμάτων, κελαηδισμών, σφυριγμάτων ή κακαρισμάτων. Σε μία έκρηξη θυμού, παράδοξη για κάποιον που θα μπορούσε να λύσει το πρόβλημα με μία απλή σκέψη, πήγε κοντά στο ζευγάρι και χωρίς δισταγμούς και ημίμετρα, τοποθέτησε στο στόμα τους τη γλώσσα.
Από τα γραπτά, μέσω των οποίων μας παραδόθηκαν τυχαία και σταδιακά τα γεγονότα εκείνων των παλιών καιρών, από πηγές αποκρυφιστικές και αιρετικές, αποδεκτές από την Εκκλησία, δεν λύνονται οι απορίες: για τη φύση της γλώσσας, του ευλύγιστου και υγρού αυτού μυ, που κινείται μέσα στη στοματική κοιλότητα, κάποτε και έξω από αυτή, δημιουργού του λόγου, ενός ιδιώματος δυστυχώς παραμελημένου στην αρχή από τον Κύριο και αγνώστου σε μας, δεδομένου ότι δεν έχει απομείνει το παραμικρό ίχνος του, ούτε καν μια απλή καρδιά χαραγμένη στο φλοιό ενός δέντρου, μνεία για τον αισθηματικό θρύλο, κάτι σαν “Εύα σ’ αγαπώ”.
(…) Eίναι πιθανόν η δύναμη που εμφύσησε ο Κύριος στις άφωνες γλώσσες των τέκνων του, να είχε ως απώτερο σκοπό την εναρμόνισή τους με τις βαθύτερες εσωτερικότητες του σώματος, διότι στο μέλλον, με τις σωστές πλέον γνώσεις, τα τέκνα του θα μπορούσαν να μιλήσουν μέσα από το παράθυρο, το στόμα, για τη σκοτεινή και λαβυρινθώδη λειτουργία της.
Όλα είναι δυνατά. Σίγουρα, με τη σχολαστικότητα του καλού κατασκευαστή (…) ο Κύριος θέλησε να βεβαιωθεί ότι το λάθος είχε διορθωθεί, και έτσι ρώτησε τον Αδάμ: “Εσένα πώς σε λένε;” και εκείνος του απάντησε: “Είμαι ο Αδάμ ο πρωτότοκος σου, Κύριε”. Ο Δημιουργός, στη συνέχεια, απευθύνθηκε στη γυναίκα: “Και σένα πώς σε λένε;” ” Είμαι η Εύα, κύριε, η πρώτη γυναίκα”, απάντησε εκείνη ως εκ περισσού, δεδομένου ότι δεν υπήρχαν άλλες γυναίκες. Ο Κύριος θεώρησε ότι είχε ικανοποιηθεί, χαιρέτησε με ένα πατρικό “Εις το επανιδείν”, και συνέχισε τη ζωή του. Τότε, για πρώτη φορά, ο Αδάμ είπε στην Εύα: “Ας πλαγιάσουμε”.
Ο Σετ, o τρίτος υιός, θα έρθει στον κόσμο με 130 χρόνια καθυστέρηση, όχι γιατί η μητρική εγκυμοσύνη διαρκούσε τόσο ώστε να επωάσει το νέο απόγονο, αλλά επειδή οι γεννητικοί αδένες του πατέρα και της μητέρας, οι όρχεις και η μήτρα αντιστοίχως, είχαν αργήσει πάνω από έναν αιώνα να ωριμάσουν και να αναπτύξουν ικανή παραγωγική δύναμη. (…) Η Δημιουργία έγινε μία μόνο φορά, ένας άντρας και μια γυναίκα δεν είναι αυτόματες μηχανές, οι ορμόνες είναι μηχανισμός αρκετά περίπλοκος, δεν δημιουργούνται από την μία μέρα στην άλλη, δεν τις βρίσκεις στο φαρμακείο ούτε στο σουπερμάρκετ, χρειάζεται υπομονή. Πριν από τον Σετ είχαν έρθει στον κόσμο, με μικρή απόσταση ο ένας από τον άλλο, ο Κάιν και ο Άβελ.
Αυτό το οποίο είμαστε υποχρεωμένοι να αναφέρουμε αφορά τη βαθιά ανία (των Πρωτοπλάστων), διότι είχαν μείνει τόσα χρόνια χωρίς γείτονες, χωρίς διασκέδαση, χωρίς ένα παιδάκι να μπουσουλάει ανάμεσα στην κουζίνα και το σαλόνι, χωρίς επισκέψεις πλην από εκείνες του Κυρίου, και αυτές σπανιότατες και σύντομες, με μεγάλα χρονικά κενά μεταξύ τους, δέκα, δεκαπέντε, είκοσι, πενήντα ετών. Φθάνουμε στο σημείο να σκεπτόμαστε ότι παραλίγο οι μοναχικοί κάτοικοι του γήινου Παραδείσου να θεωρούν εαυτούς φτωχά ορφανά εγκαταλελειμμένα στο δάσος του Σύμπαντος, παρότι δεν θα ήσαν σε θέση να εξηγήσουν τα περί ορφανών και εγκαταλείψεων.
Πάντως είναι αλήθεια ότι μέρα παρά μέρα, ακόμα και κάθε μέρα, ο Αδάμ έλεγε στην Εύα: “Έλα να πλαγιάσουμε”. Όμως η συζυγική ρουτίνα, η οποία στην περίπτωση τους ήταν ακόμα πιο σοβαρή, διότι δεν υπήρχε το ερωτικό παιχνίδι λόγω έλλειψης πείρας, από τότε ήταν καταστροφική, σαν επιδρομή ζωυφίων στα δοκάρια του σπιτιού. Εξωτερικά, πέρα από λίγη σκόνη που βγαίνει εδώ και εκεί από τις απειροελάχιστες οπές, η επιδρομή μόλις που φαίνεται, αλλά εσωτερικά δρα τόσο γρήγορα, ώστε σύντομα γκρεμίζονται όλα όσα είχαν φανεί στην αρχή στέρεα. Σε ανάλογες περιπτώσεις ορισμένοι πιστεύουν ότι η γέννηση ενός παιδιού μπορεί να ζωογονήσει (αν όχι τη λίμπιντο: έργο πιο περίπλοκων χημικών διεργασιών από τη διαδικασία εκμάθησης αλλαγής μιας βρεφικής πάνας), τουλάχιστον τα αισθήματα, πράγμα που, πρέπει να παραδεχθούμε, δεν είναι και λίγο.
Όσον αφορά τον Κύριο και τις σποραδικές του επισκέψεις, να πούμε ότι η πρώτη από αυτές έγινε για να δει αυτός εάν ο Αδάμ και η Εύα είχαν προβλήματα στην οικιακή τους εγκατάσταση, η δεύτερη για να μάθει εάν είχαν ωφεληθεί από την αγροτική ζωή και η τρίτη για να τους ενημερώσει ότι δεν θα επέστρεφε σύντομα, διότι έπρεπε να επισκεφθεί και τους άλλους Παραδείσους που υπήρχαν μέσα στο Σύμπαν. Στην ουσία, θα εμφανιζόταν πολύ αργότερα, μια μέρα περί της οποίας δεν υπάρχουν στοιχεία, για να εκδιώξει το άτυχο ζευγάρι από τον κήπο της Εδέμ, δεδομένου ότι αυτό είχε διαπράξει ένα τεράστιο έγκλημα τρώγοντας το φρούτο του δέντρου της γνώσης του Καλού και του Κακού.
Αυτό το επεισόδιο, πουήταν το έναυσμα για τον πρώτο ορισμό, της μέχρι τότε άγνωστης έννοιας, του προπατορικού αμαρτήματος, δεν έχει ερμηνευθεί επαρκώς. Πρώτα από όλα, ακόμα και η πιο υποτυπώδης ευφυία δεν θα είχε καμία δυσκολία να κατανοήσει ότι είναι καλύτερα να γνωρίζει κάποιος παρά να αγνοεί, θέματα τόσο ευαίσθητα όπως είναι το Καλό και το Κακό. Εν προκειμένω η άγνοια μπορούσε να οδηγήσει κάποιον σε αιώνια τιμωρία σε μια Κόλαση, η οποία δεν είχε ακόμα επινοηθεί.
Κατά δεύτερο λόγο, είναι κατακριτέα η απρονοησία. του Κυρίου ο οποίος, εάν πράγματι δεν ήθελε να γευθούν εκείνο το φρούτο του, υπήρχαν εύκολες λύσεις: θα μπορούσε να μην είχε καν φυτέψει το δέντρο, να το είχε τοποθετήσει αλλού ή να το είχε περιφράξει με συρματόπλεγμα. Και τρίτον, ο Αδάμ και η Εύα δεν ανακάλυψαν τη γυμνότητα τους επειδή αρνήθηκαν να υπακούσουν στην εντολή του Κυρίου…
Ήσαν ήδη γυμνοί, ολόγυμνοι, όπως ο αέρας, όταν πήγαιναν στο κρεβάτι. Έφταιγε η ανίατη στενότητα της πατρότητας του Κυρίου, που τον εμπόδισε να παρατηρήσει εμφανή έλλειψη ντροπής, γιατί η πατρότητα μας εμποδίζει να αντιληφθούμε ότι τα παιδιά μας, σε τελευταία ανάλυση, δεν διαφέρουν από των άλλων (…)
του Ζοζέ Σαραμάγκου*
Απόδοση για το “Δ”: ΦΑΝΗ ΜΟΥΡΙΚΗ
*Ο Ζοζέ Σαραμάγκου (1922-2010) είναι πορτογάλος συγγραφέας, δημοσιογράφος και σεναριογράφος. Τιμήθηκε με το βραβείο Νόμπελ το 1998. Το δημοσιευόμενο κείμενο είναι απόσπασμα από το μυθιστόρημά του Κάιν (2009).
