Feeds:
Δημοσιεύσεις
Σχόλια

Archive for Ιανουαρίου 2010

Franz Kafka.

Franz Kafka.

Μεταφράζονται κατά καιρούς διάφορες μελέτες για τον Κάφκα, αυτή τη μεγάλη, διαχρονική φυσιογνωμία της παγκόσμιας λογοτεχνίας. Ξαναδιαβάζοντας τη Δίκη  του  θυμήθηκα ένα παλιότερο, απλό κείμενό μου, που ακούσθηκε σε μια εκδήλωση για το δημιουργό του Πύργου. (περισσότερα…)

Read Full Post »

Edgar Allan Poe

Edgar Allan Poe

ΕΝΤΓΚΑΡ ΑΛΑΝ ΠΟΕ: Ο χρυσός σκαραβαίος ( Ερατώ. Μετφρ.:Π. Ακριβός. Σελ.: 155).

« Α! δεν είμαι σε θέση

να σου απαντήσω σ’ αυτό…»

Ο Λεγκράν, ο βασικός ήρωας του διηγήματος

Μία από τις πιο σημαντικές (αν όχι η σημαντικότερη) λογοτεχνικές φωνές της Αμερικής του 19ου αιώνα αλλά και μία από τις πλέον ενδιαφέρουσες παγκοσμίως είναι αυτή του Έντγκαρ Άλαν Πόε (1809-1849). Είσηγητής των συναρπαστικών γκόθικ αφηγήσεων και εμβληματικά υπαρξιακών στίχων, επηρέασε όσο ελάχιστοι συμπατριώτες του συγγραφείς τους Ευρωπαίους συναδέλφους του. Ο «δαιμονιακός» αυτός δημιουργός, που ουσιαστικά αυτοκτόνησε από το αλκοόλ στα σαράντα του, έκανε μία φρενήρη κούρσα στα γράμματα. Πρόλαβε να θέσει σπουδαία προβλήματα ύφους, τεχνικής και ιδεών, ώστε κατέληξε να αγαπηθεί όσο λίγοι ομοτεχνοί του, από ειδοποιημένους και μη, για τη σκοτεινή και αινιγματική θεματολογία των έργων του, να παραμείνει γλωσσικά σχεδόν αψεγάδιαστος, με φοβερά βάθη, γρίφους και αισθητικές προτάσεις που μελετώνται ακόμα. (περισσότερα…)

Read Full Post »


Ο Ν.Κ. υπήρξε και ένας δεξιοτέχνης της μικρής ποιητικής αφήγησης και του δοκιμίου. Τα περισσότερα πεζά του κείμενα, που δημοσιεύθηκαν κατά καιρούς σε διάφορα περιοδικά και εφημερίδες, διαθέτουν εκτός από την ποιητικότητα και μια ανεπανάληπτη γλαφυρότητα, αμεσότητα, ευθυβολία και στοχαστική διάθεση. Ορισμένα από αυτά είναι αμιγώς ποιητικές πρόζες.

Το απόσπασμα του κειμένου που ακολουθεί, είναι ένα από αυτά: μουσικό,, αφαιρετικό και διανοητικό του πρωτοδημοσιεύθηκε το 1965 στο περιοδικό Καινούρια Εποχή, τομ. 10, Άνοιξη-Καλοκαίρι 1965.  Συμπεριλαμβάνεται στο συγκεντρωτικό τόμο Πεζά κείμενα (Ικαρος, 1998. Φιλολογική επιμέλεια: Ελισάβετ Λαλουδάκη). Εξαιρετικά πυκνό, σε κάποια σημεία του μάλιστα εσωστρεφές και περίκλειστο, διαλέγεται με θεολογικά και αισθητικά μοτίβα. Το σύνολο είναι ένα σπάνιο τεχνούργημα γλώσσσας.
(περισσότερα…)

Read Full Post »

Jean-Luc Godard

Jean-Luc Godard

Όσοι ενδιαφέρονται για τον «κινηματογράφο μη-θέαμα», νομίζω ότι πρέπει να επανέρχονται συχνά στις ταινίες και στη διάνοια του δαιμόνιου Ελβετού Ζαν-Λικ Γκοντάρ, του επονομαζόμενου κάποτε και «Πάπα» του Γαλλικού «Νέου Κύματος» (Νουβέλ Βαγκ): της περίφημης εκείνης συσπείρωσης των αντιακαδημαϊκών, σινεφίλ σκηνοθετών στα τέλη της δεκαετίας του ’50. Το κείμενο που ακολουθεί αποτελείται από αποσπάσματα μιας συνέντευξης Τύπου του Ζ.Λ.Γκ., στα 1995, στο Παρίσι μετά την προβολή της ταινίας J.L.G.- J.L.G., ενός πρωτότυπου επετειακού φιλμ για τα 100 χρόνια του κινηματογράφου.

Αν και η συνέντευξη έχει κάποια τυπική ηλικία, μας αφορά γιατί δεν έχει γεράσει ουσιαστικά. Γιατί, ως συνήθως, ο Γκοντάρ και εδώ αφορίζει με χιούμορ, εξομολογείται, επισημαίνει με τη γνωστή διεισδυτικότητά του αθέατες πλευρές του σινεμά και της νοοτροπίας μιας κερδοσκοπικής αγοράς, θυμιζοντας απλές, πλην απωθημένες, αλήθειες γύρω από την Τέχνη και τη σύγχρονη πραγματικότητα, η οποία έχει εξοβελίσει την αβάν γκαρντ, και στη θεση της έχει προωθήει εμπορεύματα. Όσο κι αν ορισμένες αποστροφές του Γκοντάρ είναι ανάλαφρες, δεν παύουν, όπως το συνήθιζε πάντα ο τελευταίος, να προσφέρονται ως ένα είδος μικρού ή μεγάλου μανιφέστου (παλιά συνήθεια των »επαναστατημένων» μοντερνιστών).

Πρώτη δημοσίευση στην Ελλάδα: περιοδικό Το Δέντρο, τεύχ.100, 1997. (περισσότερα…)

Read Full Post »

Herta Müller

Herta Müller

Herta Müller

Ως γνωστόν τo βραβείο Νόμπελ λογοτεχνίας για το 2009 δόθηκε στη ρουμάνα συγγραφέα (ποιήτρια, μυθιστοριογράφο και δοκιμιογράφο) Χέρτα Μίλερ, ελάχιστα μεταφρασμένη στα ελληνικά. Η Μίλερ (1953) είναι γερμανικης καταγωγής. Τα έργα της αποτυπώνουν, κυρίως, τη βία και την ανηθικότητα του καθεστώτος Τσαουσέσκου, του οποίου η ίδια υπήρξε θύμα: ήταν υπό συνεχή παρακολούθηση από τις μυστικές υπηρεσίες που την είχαν χαρακτηρίσει ως ψυχοπαθολογικό άτομο.

Το κείμενο που ακολουθεί είναι απόσπασμα από το τελευταίο, αυτοβιογραφικό της βιβλίο Το ξένο βλέμμα. (περισσότερα…)

Read Full Post »

Νίκος Καρούζος

Νίκος Καρούζος

Η ειρκτή και η δέηση

“Θηλάζω θεότητα/ εμένα θηλάζει”
Νίκος Καρούζος

Για έναν αναγνώστη σαν τον γράφοντα που δεν έχει κατορθώσει (ευτυχώς) εδώ και χρόνια να απαντήσει στον εαυτό του γιατί κατατάσσει δύο ποιήματα του Νίκου Καρούζου (το “Ο Σολωμός στο όνειρό μου” και το “Ο μειλίχιος τρόπος του Βαρβαρόσσα”) ανάμεσα στις κορυφαίες στιγμές της νεοελληνικής λογοτεχνίας, δεν τίθεται γι’ αυτόν θέμα να πιστέψει στο τελεσφόρο της φιλολογικής ερμηνείας. Η πρώτη του διαπίστωση, επίσης, του δίνει το δικαίωμα να δηλώσει απερίφραστα, ευθύς εξαρχής, ότι ο Νίκος Καρούζος είναι, κατά τη γνώμη του ένας “κλασικός” πλέον των γραμμάτων μας.

Η προοιμιακή αυτή και πρωθύστερη άποψη διατυπώνεται έτσι προκλητικά, προς  τιμήν του Ν.Κ. Στον αντίποδα της “ψύχραιμης” του in vitro ερευνητή του αισθητικού φαινομένου, που καταλήγει(;) στο συμπέρασμα, όποτε αξιολογεί, και δεν προτρέχει… (περισσότερα…)

Read Full Post »

Νίκος Καρούζος

Νίκος Καρούζος

του Τάσου Γουδέλη

Κλείνουν φέτος 20 χρόνια από το θάνατο του μεγαλύτερου, κατά τη γνώμη μου, νεοέλληνα ποιητή: του Νίκου Καρούζου (1926-1990). Ο ιδιότυπος βίος αυτού του μετασουρεαλιστή συγγραφέα του στοίχισε την προβολή και φήμη που του άξιζε. Δυστυχώς για διάφορους λόγους -τους οποίους πρέπει κανείς να αναλύσει επί μακρόν- ποικίλες μετριότητες, τιμημένες διεθνώς μάλιστα, έχουν καταλάβει πρώτες στη γραμματεία μας, εκτοπίζοντας αυτό το σημαντικό μέγεθος. Εντυπωσιακοί οι συνειρμικοί αιφνιδιασμοί της ποίησης του Ν.Κ. Νομίζεις ότι το ποίημα γεννιέται εκείνη τη στιγμή μπροστά σου, μέσα από μια σχεδόν αποκαλυψιακή κατάσταση, αν και ο εξομολογητικός σποραδικά και θερμός τόνος της φωνής του υποκειμένου, “γειώνει” τους (σολωμικούς) τόνους. Δέος αντιφατικό για το επέκεινα και για τη ζωή ταυτόχρονα. (περισσότερα…)

Read Full Post »

του Τάσου Γουδέλη

Αφού και ο πιο φευγαλέος γίνεται Iστορία μέσα στο χρόνο και διεκδικεί το δικαίωμα  στο φόβο σου, πόσο μάλλον εκείνος που βγαίνει αποφασιστικά από τη σκιά του. Δεν θα φανταζόμουν ποτέ ότι μια από τις εξαδέλφες μου θα γινόταν απρόβλεπτη, τελευταία. Πριν από πολύ καιρό ήταν απλώς ένα αγαπημένο πρόσωπο στα τόσα κοντινά που πλημμύριζαν το πατρικό σπίτι. Για να έχω κάποια δικαιολογία, τέλος πάντων, ότι δεν με βρήκε εντελώς απροετοίμαστο η μεταμόρφωσή της, να θυμηθώ, χωρίς λογοτεχνία, κάποιες μανίες της: την προσήλωσή, ας πούμε, σε ένα ασήμαντο αντικείμενο, την ευπιστία της σε μαντείες, το μόνιμο φλερτ με τα αισθήματά της. Καθόλου αμελητέες συνήθειες, μα τότε οι βίοι ήσαν μικροί και περίμεναν. Στα μάτια μου άλλωστε καθένας ευημερούσε το ίδιο μέσα στο θαύμα του. Οπότε ήμουν ο τελευταίος για να κρίνω, αυτό να λέγεται, μόνον που και οι μεγάλοι απέφευγαν τις ευθύνες τους: δικαιολογημένοι κάτω από το έναστρο που τους εμπόδιζε να προσέξουν το διπλανό τους που βάδιζε στον τοίχο ή ανέπνεε με τα μάτια. (περισσότερα…)

Read Full Post »

Φεντερίκο Φελίνι

Φεντερίκο Φελίνι

Ο Θόδωρος Σούμας είναι γνωστός κριτικός (παλιό στέλεχος του περιοδικού Σύγχρονος Κινηματογράφος), συγγραφέας και σκηνοθέτης. Έχει υπογραψει πολλές μελέτες για τον ελληνικό και ξένο κινηματογράφο, οι οποίες διακρίνονται για την απλή όσο και διεισδυτική τους μορφή.

Στην πρόσφατη μελέτη του Εθνικές κινηματογραφίες, στιλ και σκηνοθέτες (Αιγόκερως), ο Θ.Σ. εξετάζει, με πολύ ευσύνοπτο τρόπο, σε 13 κεφάλαια τις κυριότερες “Σχολές,” θα έλεγα κάπως αυθαίρετα (εάν συνυπολογίσουμε ότι αναφέρεται και στον πιο πρόσφατο ελληνικό κινηματογράφο, ο οποίος μόνο …Σχολή δεν αποτελεί). (περισσότερα…)

Read Full Post »

Δον Κιχότης και Σάντσο

Δον Κιχότης και Σάντσο

Δύο μυθιστορήματα ανόμοια μεταξύ τους. Μη συγκρίσιμα σε επίπεδο φόρμας και ήθους. Το καθένα από αυτά κατέχει διαφορετική θέση στην προσωπική αξιολογική μας κλίμακα και σε κάποιον θεωρητικό παγκόσμιο “κανόνα”. Γραμμένα σε εποχές,  με διαφορετικά συμφραζόμενα κοινωνικά και ιδεολογικά. Ο μόνος λόγος που τα συμπεριλαμβάνω σε ένα μικρό σχόλιο είναι το ότι τα δύο αυτά σημαίνοντα βιβλία κυκλοφόρησαν σχεδόν ταυτόχρονα στην εγχώρια αγορά, πριν από λίγο καιρό.

Αναφέρομαι στο πρώτο μέρος του Δον Κιχότη του Θερβάντες, βέβαια, που στην ελληνική απόδοσή της η μεταφράστρια Μελίνα Παναγιωτίδου τον θέλει, πιστή στο πρωτότυπο, Δον Κιχότε Ντε Λα Μάντσα (Εστία) και στο Αλεξανδρινό κουαρτέτο (Μεταίχμιο) του Λόρενς Ντάρελ (σε μετάφραση Μαριάννας Παπουτσοπούλου). (περισσότερα…)

Read Full Post »

Older Posts »