Feeds:
Δημοσιεύσεις
Σχόλια

Archive for Απρίλιος 2013

Μια συζήτηση για το περιλάλητο και σημαντικό θέμα της αυτοβιογραφίας που το ανακινούν δυο σύγχρονες προσωπικότητες των ιταλικών- και όχι μόνον- γραμμάτων: ο Κλαούντιο Μάγκρις και η Σουζάνα Ταμάρο.

Οι συνομιλητές δεν χρειάζονται ιδιαίτερες συστάσεις: Ο πρώτος είναι μια αξιοσημείωτη, καθιερωμένη μορφή της λογοτεχνίας, ενώ ο άλλος (η άλλη καλύτερα) είναι μια σχετικά νέα πεζογράφος, με δυναμικό προφίλ, πλην υποδεέστερη κατά πολύ του συνομιλητή της. Εντούτοις στη συνέντευξη που ακολουθεί, η τελευταία υπογραμμίζει ενδιαφέροντα πράγματα για τη γραφή και κυρίως για το είδος της αυτοβιογραφίας (ασχέτως των ενστάσεων που μπορεί να προβάλλει κανείς εναντίον τους). Θα σημείωνα μάλιστα και το εξής παράδοξο: σε κάποια σημεία της συζήτησης ο Μάγκρις «συλλαμβάνεται» να λέει κοινοτοπίες (όσον αφορά τον πόνο που μπορεί να προκαλέσει η γραφή στους άλλους κ.λ.π.).

Όπως και να έχουν τα πράγματα η συζήτηση προσφέρει υλικό για προβληματισμό, γιατί θίγει το μέγα ζήτημα της «εξομολογητικής» ή μη «γραφής», η οποία ακόμα και στο επίπεδο της αυτοβιογραφίας δεν «ανοίγει τα χαρτιά της». Εννοώ ότι ο αυτοβιογραφούμενος όχι μόνο δεν λέει την αλήθεια ολόκληρη αλλά κάποτε συμβαίνει να ψεύδεται ασυστόλως ή να αποκρύπτει (και από τον εαυτό του) πολλές πλευρές της πραγματικότητάς του.

Σε κάποιο σημείο ο Μάγκρις κάνει την παρατήρηση ότι στο αυτοβιογραφικό της βιβλίο η Ταμάρο δεν μιλάει για τη συναισθηματική της ζωή. Τί είδους αυτοβιογραφία είναι αυτή στην οποία ο συγγραφέας αποκρύπτει τον πιο σπουδαίο συντελεστή ζωής, τον ερωτικό; Έχουμε διαβάσει πολλές αυτοβιογραφήσεις στις οποίες η ερωτική ζωή του εξιστορούντος αποκρύπτεται επιμελώς, καλύπτοντας έτσι με πέπλο ζωτικά στοιχεία της προσωπικότητάς του και ακυρώνοντας, σε μεγάλο βαθμό, τους στόχους της συγκεκριμένης γραφής.

Η Ταμάρο, σύμφωνα με τα προηγούμενα, θα μπορούσε να πει ψέμματα αλλά προτίμησε τη σιωπή, γεγονός που βάζει εμπόδια στην ηδονοβλεπτική, με την καλή έννοια, αναγνωστική πρόθεση. Γιατί υπάρχει και αυτή η παράμετρος εξ ορισμού, την οποία οφείλει να σεβαστεί η αυτοβιογραφία. Σκεφθείτε μια αυτοβιογραφία, ας πούμε, του Μπάροουζ, όπου δεν θα θίγεται η ναρκομανία του ή του Ουάιλντ όπου θα γίνεται λόγος μόνο για ετεροφυλοφιλία…

Τ. Γ.

(περισσότερα…)

Advertisements

Read Full Post »

Τον Αλέξανδρο Δουμά πατέρα (1802-1870) τον έχουμε κατατάξει, σχεδόν ασυνείδητα, στην κατηγορία των γραφικών, «ευπώλητων» πάνω-κάτω, ιστορικών συγγραφέων, οι οποίοι καλλιέργησαν τη λογοτεχνία, κάπως εύπεπτα, χωρίς ιδιαίτερες αξιώσεις. Και πράγματι η διαχρονική αξία του Δουμά έχει κριθεί με βάση την προηγούμενη αξιολόγηση. Δεν θα μπορούσαμε στη συνέχεια να φανταστούμε ότι ο ορίζοντάς του περιελάμβανε και πολύ σοβαρές θεματικές.

Όπως τα ανέκδοτα κείμενα που ακολουθούν. Όμως προσοχή: αυτά δεν μπορούν να σταθμισθούν με κριτήριο τη λογοτεχνική τους εγκυρότητα, μιας και έχουν μόνο ιστορικό και γραμματολογικό βάρος. Γιατί, όπως σημειώνει στον πρόλογό του ο Ρομπέρτο Σαβιάνο, ο συγγραφέας των Τριών σωματοφυλάκων εισηγείται, με τα μικρά αυτά λογοτεχνικά/δημοσιογραφικά του άρθρα γραμμένα στα μέσα του 19ου αιώνα (ρεπορτάζ για την καμόρα της Νότιας Ιταλίας), το newjournalism: ένα είδος που καλλιεργήθηκε στη συνέχεια και αναπτύχθηκε στον 20ο αιώνα, με εκπροσώπους- αν όχι τον Ντος Πάσος, που του αξίζει καλύτερη κατάταξη γιατί πρότεινε πιο ριζικές μοντερνιστικές ιδέες περί γραφής από αυτές της «νέας δημοσιογραφίας»- τον Τρούμαν Καπότε, κατά κάποιο τρόπο τον Μέιλερ, τον Φορντ, εν μέρει την Σόνταγκ ή τον Μοράβια, τον δικό μας Βασίλη Βασιλικό και άλλους.

(περισσότερα…)

Read Full Post »