Feeds:
Δημοσιεύσεις
Σχόλια

Archive for the ‘Απόψεις’ Category

SPETT.UMBERTO ECO A NAPOLI (SUD FOTO SERGIO SIANO)

To κείμενο αυτό δεν φιλοδοξεί να αρθρώσει κάποιες ολοκληρωμένες θεωρητικές (έστω τηλεγραφικές) νύξεις για το έργο μιας μοναδικής πνευματικής φυσιογνωμίας παγκοσμίως, γιατί προέρχεται από μια αυθόρμητη, εκτονωτική θα έλεγα, αντίδρασή μου στην είδηση της απώλειας του Ουμπέρτο Έκο (1932-2016). Εξάλλου δεν είμαι ενήμερος όσον αφορά τη συνολική βιβλιογραφία του περίφημου αυτού στοχαστή. Γι’ αυτό όσα θα ακολουθήσουν είναι ιμπρεσιονιστικές καταγραφές θραυσματικών επαφών μου με το «φαινόμενο Έκο» και μόνο…

Μια άλλη δικαιολογητική βάση αυτού του άρθρου αποτελεί η ανάκληση στη μνήμη μου διαφόρων απόψεων του ίδιου του Έκο, οι οποίες μιλούσαν για το παράδοξο, το «ιδιώνυμο» της σχέσης αναγνώστη και κειμένου. Μιας «ιερής» σχέσης που επιτρέπει στον αποδέκτη μιας γραφής να πνευματοποιεί αλλά και να σωματοποιεί όσα προσλαμβάνει από αυτήν, σαν να μετέχει σε ένα μυστήριο.

Στον βαθμό, λοιπόν, που με έχει επηρεάσει ο εκλιπών, νιώθω σχεδόν υποχρέωση για μια εξομολογητική εν πολλοίς χειρονομία αναφορικά με τις μορφές που πήρε μέσα στο χρόνο αυτή η επιρροή, που ήταν διάστικτη και με έναν λανθάνοντα τρόπο αποφασιστική για το φαντασιακό μου.

Τ.Γ.

(περισσότερα…)

Read Full Post »

nea-ekpliksi-apo-ton-kormak-mak-karthi

Το κείμενο που ακολουθεί προέρχεται από ομιλία μου στην εκδήλωση που οργάνωσε ο πολιτιστικός τομέας της ΔΗΜΑΡ με θέμα «Η βία της Ιστορίας στην νεοελληνική λογοτεχνία» στις 10-2-16 στο βιβλιοπωλείο «Επί λέξει» με ομιλητές τους: Θανάση Βαλτινό, Νίκο Δαββέτα, Δημήτρη Φύσσα και εμένα. Καθένας ομιλητής αναφέρθηκε σε βιβλία του που είχαν σχέση με το θέμα της εκδήλωσης.

Τ.Γ.

(περισσότερα…)

Read Full Post »

5838_coupland_douglas

Νομίζω ότι ο Ντάγκλας Κόπλαντ, ο καναδός συγγραφέας του προκλητικού κάποτε best-seller Generation X (1991), παρότι δεν περνά πλέον την πρώτη νεότητά του, είναι ο πλέον κατάλληλος σχολιαστής του φαινομένου των selfies. Επειδή εξακολουθεί να είναι εξαιρετικά παρατηρητικός, όταν αποφεύγει τους εντυπωσιασμούς και τις δημαγωγίες.
Για του λόγου το αληθές: το ακόλουθο κείμενο, το οποίο με χιούμορ και νεύρο προσπαθεί να αναλύσει τη συγκεκριμένη μόδα μέσω κοινωνιολογικών και ψυχολογικών εστιάσεων.
Να υπενθυμίσω ότι ο Κόπλαντ δεν είναι συγγραφέας απαιτήσεων γιατί το βλέμμα του δεν κατορθώνει να υπερβεί ένα είδος δημοσιογραφικού/δημοσιολογικού πεδίου, που θα μπορούσαμε να συναντήσουμε, ας πούμε, σε ποιοτική αρθρογραφία έγκυρης εφημερίδας. Το κείμενό του, λοιπόν, ας το αντιμετωπίσουμε με αυτές τις προϋποθέσεις, οι οποίες σε τελευταία ανάλυση μπορούν να διασκεδάσουν και να προβληματίσουν.

Τ.Γ.

(περισσότερα…)

Read Full Post »

Στις 13 Μαρτίου του 1996 χάθηκε μια από τις σημαντικότερες και τελευταίες φυσιογνωμίες του κινηματογράφου των «δημιουργών», ο πολωνός Κριστόφ Κισλόφσκι. Με αφορμή μια πρόσφατη επιθυμία γνωστού μου προσώπου να γράψω στο Διαδίκτυο για τον μεγάλο εκλιπόντα, θυμήθηκα ένα άρθρο μου που είχε δημοσιευθεί στον Επίλογο ’96, έναν τόμο-χρονικό των πολιτιστικών γεγονότων του 12μήνου του συγκεκριμένου έτους. Το αναδημοσιεύω αυτούσιο γιατί δεν έχω να προσθέσω τίποτα περισσότερο για τη φυσιογνωμία και το έργο αυτού του τόσο εσωτερικού σκηνοθέτη, που μπορούσε να μεταμορφώνει το απτό και καθημερινό σε καθηλωτική αλληγορία.

Τ. Γ.

(περισσότερα…)

Read Full Post »

Red_Square__Moscow__Russia

Το σαρκαστικό και βαθειά αμφίθυμο άρθρο της Λουντμίλα Ουλίτσκαγια για έναν τόπο (την Ερυθρά Πλατεία της Μόσχας) που φανερά αγαπάει αυτή αλλά, ταυτοχρόνως, απεχθάνεται για όσα συμβολίζει, είναι ένας μικρός ανθρωπογεωγραφικός χάρτης της ρωσικής ιστορίας.

Με γλώσσα περίπου δημοσιογραφική, και με αφορμή τη σύγχρονη αισθητική της Ερυθράς Πλατείας, η διάσημη ρωσίδα συγγραφέας διεκτραγωδεί και παρωδεί, σε γενικές γραμμές, διάφορα έκτυπα γεγονότα που έχουν συμβεί στο συγκεκριμένο χώρο και, βέβαια, σχετίζονται με τη μυθολογία της «μητέρας Ρωσίας».

Τ.Γ.

(περισσότερα…)

Read Full Post »

Ο Τζορτζ Όργουελ με το παρόν, σαρδόνιο κείμενό του κυριολεκτικά υποσκάπτει τον Κίπλινγκ, ο οποίος, βέβαια, δεν νομίζω ότι άφησε και τεράστιες λογοτεχνικές υποθήκες στα παγκόσμια γράμματα. Σήμερα πόσοι απαιτητικοί αναγνώστες θα βρουν στα έργα του, αφηγηματικά και ποιητικά, ενδιαφέρον: θα συναντηθούν με στοιχεία διαχρονικά, που θα τους αφορούν ;

Μόνο γραφικότητες και ανθρωπογεωγραφίες μιας «τεχνικολόρ» περιόδου με εξωτερικό μόνο διάκοσμο.

Ο Όργουελ στο πολεμικό του άρθρο δεν ξεχνά τον πολιτικοποιημένο και αντιαποικιοκράτη εαυτό του και ρίχνεται ανελέητα πάνω στον «δημαγωγό» Κίπλινγκ με σκοπό την «εξόντωσή» του. Παράλληλα δεν αποφεύγει και αρνητική νύξη για έναν άλλον ομότεχνό του: τον Ε. Μ. Φόρστερ.

Τ. Γ.

(περισσότερα…)

Read Full Post »

Χρησιμοποιώντας για την αφήγησή του άλλοτε το πρώτο και άλλοτε το τρίτο ενικό πρόσωπο, ο Γουδέλης θα τοποθετήσει στο επίκεντρο της δράσης τον εαυτό του: έναν εαυτό ο οποίος θα ενεργήσει και θα κινήσει τα νήματα της πλοκής υπό την ιδιότητα του συγγραφέα. Τα διηγήματα του Γουδέλη δεν είναι στεγνές επιδείξεις τεχνικής παγιδευμένες στην εσωστρέφειά τους αλλά ζωηρά στιγμιότυπα μιας εσωτερικής ζωής με αληθινή δραματική ένταση και πηγαίο ψυχικό ρίγος: χαρακτηριστικά που απομακρύνουν αυτομάτως την οποιαδήποτε υποψία εγκεφαλικότητας και μεταμορφώνουν το συγγραφικό υποκείμενο σε γνησίως  πάσχουσα οντότητα.

Βαγγέλης Χατζηβασιλείου

από το περιοδικό ο αναγνώστης, 17 Δεκεμβρίου, 2013

(περισσότερα…)

Read Full Post »

Εάν το πρώτο που εξετάζεις σε ένα βιβλίο είναι η χρονολογία θανάτου του συγγραφέα του, έχεις ήδη καθορίσει και την αναγνωστική σου προοπτική.

*

Η γνωστή προτροπή του Φόκνερ για τρίτη ανάγνωση ενός έργου του προς εκείνους που παραπονούνταν ότι δεν το κατάλαβαν διαβάζοντάς το δύο φορές, ας μην κριθεί στο πλαίσιο του ανεκδοτολογικού. Αν συμβεί αυτό δεν θα πάρουμε σοβαρά ούτε τη φράση του Λακάν: «Είμαι ένας δύσκολος συγγραφέας».

*

(περισσότερα…)

Read Full Post »

Ο Αλμπέρτο Μανγκουέλ είναι γνωστός στην Ελλάδα κυρίως από τη μελέτη του Η ιστορία της ανάγνωσης και από άλλα βιβλία του σχετικά με τον Όμηρο. Λάτρης της nonfiction γραφής και φανατικός αναγνώστης ασχολείται και στο κείμενο που ακολουθεί με ένα «πραγματολογικό», ας πούμε, θέμα: εξετάζει το εύρημα (το «τρικ») του Θερβάντες να παρουσιασθεί ο Δον Κιχώτης ως έργο ενός Άραβα, τα χειρόγραφα του οποίου, υποτίθεται, ότι βρέθηκαν από τον ίδιο στο Τολέδο. Με αφορμή τη συνηθισμένη πλέον ψευδεπίγραφη αυτή τακτική, που συναντάμε κατά κόρον και στη λογοτεχνία μέσα στους αιώνες, ο Μανγκουέλ σχολιάζει την αμφιθυμία του πανέξυπνου Θερβάντες απέναντι στους Άραβες και τους Εβραίους.

 

Τ.Γ.

(περισσότερα…)

Read Full Post »

Σελίδες από το ημερολόγιο ενός σκηνοθέτη ή μάλλον σελίδες από τις σημειώσεις εργασίας του τελευταίου κατά τη διάρκεια του γυρίσματος μιας ταινίας ίσως έχουν γενικότερη σημασία εάν, μάλιστα, ξεφεύγουν από το περιοριστικό πλαίσιο των τεχνικών υποχρεώσεων κατά τη διαδικασία του φιλμαρίσματος και αφορούν αισθητικές λεπτομέρειες και ανάλογες σκέψεις με πολλαπλό ενδιαφέρον: ας προέρχονται αυτές από έναν κινηματογραφιστή μεσαίου μεγέθους, όπως ο αμερικανός Ουίλιαμ Φρίντκιν, και όχι από  κάποιον κορυφαίο δημιουργό.

Να θυμίσω ότι ο συγκεκριμένος σκηνοθέτης (με ιδιαίτερες στιγμές του τον «φανταστικό» Εξορκιστή-1973- και τα αστυνομικά/ψυχολογικά Ο άνθρωπος από τη Γαλλία-1971- και Ο άνθρωπος από το Λος Άντζελες-1985-) συγκαταλέγεται ανάμεσα στους ικανούς, χολιγουντιανούς κατασκευαστές  της οθόνης  (filmmakers) χωρίς, όμως, να διαθέτει την εμπνευσμένη ματιά ενός δημιουργού (auter).

Εν πάση περιπτώσει ας προσλάβουμε το κείμενό του αφ’ ενός ως μια καλογραμμένη προσωπική μαρτυρία των δυσκολιών ενός κινηματογραφιστή μπροστά στο υλικό που πρόκειται να μεταγράψει σε εικόνες και αφ’ ετέρου ως ένα ντοκουμέντο για τα γυρίσματα  μιας σεκάνς-προλόγου ενός «ιστορικού» φιλμ του φανταστικού σινεμά, πρωτοπόρου στο είδος του. Αναφέρομαι στον Εξορκιστή, μια ταινία με μεγάλη εμπορική επιτυχία, που βασίσθηκε στο ομώνυμο «παραλογοτεχνικό» μυθιστόρημα του Ουίλιαμ Πίτερ Μπλάτι. Βιβλίο και φιλμ εξιστορούσαν την κατάληψη ενός κοριτσιού από το Δαίμονα και τις προσπάθειες ενός ιερέα-εξορκιστή να αποβάλλει το πνεύμα του Κακού από το σώμα της κοπέλας… Το απλοϊκό αυτό θέμα δεν προσφέρεται σε αναλύσεις, ας έχουν ασχοληθεί μαζί του στο επίπεδο της εξέτασης των προιόντων της μαζικής κουλτούρας διάφοροι μελετητές, αντιμετωπίζοντάς το ως ένα σύμπτωμα των σχετικά σύγχρονων ηθών του αναγιγνώσκειν και θεάσθαι. Τα σύμβολά του είναι κραυγαλέα αλλά οι κινηματογραφικές του εικόνες έχουν ένταση και υποβολή.

Ο Φρίντκιν δεν είναι, επίσης, κάποιος ταλαντούχος συγγραφέας και ως εκ τούτου ο λόγος του ας προσληφθεί με τις προϋποθέσεις που προανέφερα στην αρχή. Toδημοσιευόμενο κείμενο περιλαμβάνεται στην  αυτοβιογραφία του, που κυκλοφόρησε πρόσφατα στην Αμερική.

Επιπλέον, νομίζω ότι αυτό που ακολουθεί παρουσιάζει ενδιαφέρον γιατί γράφτηκε στις αρχές της δεκαετίας του ’70 από έναν Αμερικανό στο… μυστηριώδες τότε Ιράκ, που σήμερα πια έχει απομυθοποιηθεί.

Τ.Γ.

(περισσότερα…)

Read Full Post »

Older Posts »