Feeds:
Δημοσιεύσεις
Σχόλια

Archive for the ‘Βιβλίο’ Category

Ο Renato Serra (Τσεζένα 1884 – Γκορίτσια 1915) υπήρξε κριτικός λογοτεχνίας και συγγραφέας, επί χρόνια συνεργάτης του περιοδικού “La Voce”. Στον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο κατατάσσεται εθελοντής, με το βαθμό του υπολοχαγού, στο 11ο Τάγμα Πεζικού της Ταξιαρχίας “Casale”. Την περίοδο 20-25 Μαρτίου του 1915 γράφει το Esamedicoscienzadiunletterato (Έλεγχος συνειδήσεως ενός ανθρώπου των γραμμάτων), που θεωρείται από τα πιο σημαντικά κείμενα των αρχών του αιώνα, αφού αποδίδει με τον πιο εύστοχο τρόπο τη σχέση λογοτεχνίας και πολέμου. Ο Serra σκοτώθηκε στο μέτωπο στις 20 Ιουλίου του 1915.

 

(περισσότερα…)

Read Full Post »

Ο νομπελίστας γερμανός ποιητής και μυθιστοριογράφος Έρμαν Έσσε (1877-1962) δεν χρειάζεται συστάσεις. Στο αναρτώμενο, ανέκδοτο στην Ελλάδα, διήγημά του θίγει ένα θεμελιώδες ζήτημα, που αφορά στη σχέση Τέχνης και πραγματικότητας: στη συμπληρωματικότητα και αλληλεξάρτησή τους. Αρχαία η πεποίθηση ότι η Τέχνη «εφευρέθηκε» γιατί η ζωή δεν επαρκεί για να καλύψει πνευματικά και ψυχικά τον άνθρωπο.

Ο Έσσε με «άγια αφέλεια» ανακαλύπτει αυτή την αλήθεια σε ώριμη ηλικία. Ποτέ δεν είναι αργά για κανένα, ακόμα και για έναν ταλαντούχο συγγραφέα…

Τ.Γ.

 

 

(περισσότερα…)

Read Full Post »

Το διήγημα που ακολουθεί ισορροπεί, σίγουρα, ανάμεσα σε μια mainistream αντίληψη περί λογοτεχνίας και σε ένα υποψιασμένο πεζό. Ο Σκοτ Χάτσινς κινείται με άνεση στον «ενδιάμεσο χώρο» ηθογραφώντας ανάλαφρα πάνω σε μια σύγχρονη αμερικανική, οικογενειακή πραγματικότητα. Η ουσιαστικά διαλυμένη σχέση του ζεύγους αλλά και η γενικότερη επιπολαιότητα μιας κοινωνίας σκιαγραφούνται με ελαφρές, πλην ουσιαστικές, πινελιές.

Τ.Γ.

(περισσότερα…)

Read Full Post »

Ο Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ, παρότι έγραψε και βιβλία «ενήλικης λογοτεχνίας», έγινε διάσημος για το στοχαστικά τρυφερό παραμύθι του Ο μικρός πρίγκηπας. Για ένα κείμενο, δηλαδή, που εκτυλίσσεται «μεταξύ ουρανού και Γης»: όπως και τα περισσότερα πεζά κείμενά του, η διάθεση των οποίων πηγάζει από την ατμόσφαιρα των εναέριων πτήσεων του πιλότου-συγγραφέα.

Γιατί ο γάλλος αυτός ευγενής έτρεφε αληθινό πάθος για τα αεροπλάνα από νεαρή ηλικία, με αποτέλεσμα οι αιθέρες να γίνουν το σκηνικό μέσα στο οποίο κατανάλωνε μεγάλο μέρος του χρόνου του και εμπνεόταν.

Οι δύο επιστολές που ακολουθούν, ταχυδρομημένες εν καιρώ πολέμου σε στενό του φίλο, χωρίς να έχουν ιδιαίτερο λογοτεχνικό ενδιαφέρον, προδίδουν ωστόσο μια ιδιοσυγκρασία ευαίσθητη και, κυρίως, μια προσωπικότητα προσδεμένη στη ζωή και στις μικρές απολαύσεις.

Εύλογο είναι, θα πείτε, για κάποιον εμπόλεμο, που αποζητά τις «ειρηνικές στιγμές» ως αντίδοτο στη φρίκη της μάχης. Αν και ο ντε Σεντ Εξιπερί πάντα φλέρταρε, σε βαθμό πρόκλησης με το θάνατο σε διάφορες φάσεις του βίου του (κάποτε, μάλιστα, είχε τραυματισθεί βαρύτατα αλλά μετά την αποθεραπεία του συνέχισε να πετά).

Όπως και να είχαν τα πράγματα, οι επιστολές αυτές προσφέρουν, αν μη τι άλλο, τις μικρές τους ψηφίδες μαρτυρίας για τη ζωή ενός ποιητικού συγγραφέα, που είδε τη Γη εκλεπτυσμένη, ως άστρο.

T. Γ.

(περισσότερα…)

Read Full Post »

Ο σημαντικός συγγραφέας Γιόζεφ Ροτ (1894-1939), σαρκαστικός και ρηξικέλευθος, σπουδαίος εικονογράφος της μεσοπολεμικής κεντρικής Ευρώπης, του οποίου η ιδιοσυγκρασία είχε επηρεασθεί από τον χρόνιο αλκοολισμό, στο παρόν ανέκδοτο κείμενό του καταθέτει μια παράδοξη, θα έλεγα, νεκρολογία στον Φραγκίσκο Ιωσήφ τον Πρώτο.

Φυσικά γίνεται αμέσως αντιληπτό ότι η γλώσσα του είναι σαρκαστική απέναντι στη φυσιογνωμία του Αυτοκράτορα αλλά ταυτόχρονα εισπράττουμε και μια αμφιθυμία: γιατί ο Ροτ (στρατιώτης στον καταλυτικό Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο και τιμητική φρουρά κατά την κηδεία του Φραγκίσκου Ιωσήφ, μπροστά στον νεκρό και σε ό, τι αυτός εκπροσωπεί) κοιτάζει μέσω του φαινομένου αστραπιαία και μεγεθυντικά την ίδια τη ζωή του. Το όποιο μεγαλείο του θανόντος γίνεται μια παράδοξη λυδία λίθος μέσω της οποίας (κρίνει και) κρίνεται.

Παρά τη μικρή του έκταση το κείμενο είναι δραστικό, γιατί ακριβώς μέσα από τον αμφιλογικό του χαρακτήρα κερδίζει τις εντυπώσεις.

Τ.Γ.

(περισσότερα…)

Read Full Post »


Ο  Aρτούρ Σνίτσλερ (1862-1932), αυστριακός πεζογράφος και θεατρικός συγγραφέας, είχε σπουδάσει και ασκήσει την ψυχιατρική πριν τον απορροφήσει η Τέχνη. Παρ’ όλ’ αυτά ποτέ δεν ξέχασε τη «μελέτη της ψυχής» στα έργα του, γεγονός το οποίο είχε ελκύσει την προσοχή του θαυμαστή και φανατικού αναγνώστη του, Φρόιντ. Ο τελευταίος είχε διαπιστώσει ότι ο Σνίτσλερ πρωτογενώς είχε συλλάβει περιοχές και εκδηλώσεις της λίμπιντο, συγγενικές ή όμοιες προς τα δικά του θεωρητικά συμπεράσματα πάνω στο ίδιο θέμα.
Να θυμίσω ότι ο Στάνλει Κιούμπρικ στο κύκνειο άσμα του Μάτια ερμητικά κλειστά (1999) στηρίχθηκε στη νουβέλα του Σνίτσλερ Φυγή στο σκοτάδι.

Τα κείμενα που ακολουθούν είναι αποσπασμένα από ανέκδοτες, μέχρι πρόσφατα, σημειώσεις του Σνίτσλερ, τις οποίες κρατούσε καθ’ όλη τη διάρκεια της συγγραφικής του ζωής. Πολύ τακτικά ενημέρωνε ένα είδος ημερολογίου στο οποίο περιέγραφε τα όνειρά του.
Ίσως το εύρημα αυτό, σήμερα, να μη θεωρείται ιδιαίτερα πρωτότυπο μετά από τον υπερρεαλιστικό κυκεώνα και τις εν γένει (μετα)μοντέρνες χρήσεις των συγκεκριμένων μηχανισμών του ασυνειδήτου στη λογοτεχνία.
Παραμένει, όμως, όσον αφορά την περίπτωση του Αρτούρ Σνίτσλερ, διαφωτιστικό σχετικά με την ποιητική ενός συγγραφέα, που στην εποχή του υπήρξε ρηξικέλευθος.

Τ. Γ.

(περισσότερα…)

Read Full Post »

Χρησιμοποιώντας για την αφήγησή του άλλοτε το πρώτο και άλλοτε το τρίτο ενικό πρόσωπο, ο Γουδέλης θα τοποθετήσει στο επίκεντρο της δράσης τον εαυτό του: έναν εαυτό ο οποίος θα ενεργήσει και θα κινήσει τα νήματα της πλοκής υπό την ιδιότητα του συγγραφέα. Τα διηγήματα του Γουδέλη δεν είναι στεγνές επιδείξεις τεχνικής παγιδευμένες στην εσωστρέφειά τους αλλά ζωηρά στιγμιότυπα μιας εσωτερικής ζωής με αληθινή δραματική ένταση και πηγαίο ψυχικό ρίγος: χαρακτηριστικά που απομακρύνουν αυτομάτως την οποιαδήποτε υποψία εγκεφαλικότητας και μεταμορφώνουν το συγγραφικό υποκείμενο σε γνησίως  πάσχουσα οντότητα.

Βαγγέλης Χατζηβασιλείου

από το περιοδικό ο αναγνώστης, 17 Δεκεμβρίου, 2013

(περισσότερα…)

Read Full Post »

Το ευαίσθητο και τρυφερό διήγημα που ακολουθεί, εκτός από την αξία του κυρίως θέματός του, έχει και ένα πρόσθετο ενδιαφέρον, που αφορά τη διακειμενική του ματιά. Ο Καμιλέρι επηρεασμένος από τον σπουδαίο Ίταλο Σβέβο και το έξοχο μυθιστόρημά του Η συνείδηση του Ζήνωνα, αποσπά από τη μνήμη του ένα περιστατικό με τον ίδιο και τον πατέρα του, περίπου στα ίχνη του Ζήνωνα.

Το κείμενο του Καμιλέρι μας θυμίζει, με λίγα λόγια, κάτι τόσο κοινότοπο που δεν το βλέπουμε καθαρά, επειδή ακριβώς είναι πολύ κοντά στα μάτια μας: τη σημασία της επίδρασης, του δανεισμού, της έμπνευσης που στηρίζεται στην ξένη ιδέα. Χωρίς τον Σβέβο και τον Ζήνωνά του το διήγημα δεν θα είχε γραφτεί. Πολύ απλά…

Τ.Γ.

(περισσότερα…)

Read Full Post »

Δεν έχω διαβάσει το μυθιστόρημα του Γκι ντε Μοπασάν στο οποίο αναφέρεται το άρθρο της Κιάρα Πασέτι. Έτσι κι αλλιώς μόνο τον Μπελ αμί, το κορυφαίο μυθιστόρημα του γάλλου νατουραλιστή διατηρώ στη μνήμη μου από σχετικά πρόσφατη ανάγνωση. Με τα υπόλοιπα έργα του έχω καιρό να συναντηθώ. Κακώς, νομίζω. Γιατί ορισμένα διηγήματά του έχουν ενδιαφέρον. Στο βαθμό που μπορεί να με συγκινήσει ακόμα η μανιέρα ενός συγγραφέα, που, όπως ο Ζολά (και όχι ο Φλομπέρ, φοβάμαι, παρότι ο Μοπασάν τον θεωρούσε δάσκαλό του), υπηρέτησε τον ντετερμινισμό του ανθρώπινου πάθους, γενικεύοντας κάπως σχηματικά.

Όσον αφορά την επιστολή του Φλομπέρ (ανέκδοτη μάλλον μέχρι σήμερα στα ελληνικά) θα έλεγα ότι θίγει θέματα περί λογοκρισίας, σήμερα αυτονόητα. Αλλά οι απόψεις του μεγάλου αυτού στιλίστα, πέρα από την καθαρά φιλολογική τους αξία, έχουν και μια ιστορική διάσταση, γιατί φωτίζουν το κλίμα της εποχής.

 

 

Τ.Γ

 

(περισσότερα…)

Read Full Post »

Ο Αλμπέρτο Μανγκουέλ είναι γνωστός στην Ελλάδα κυρίως από τη μελέτη του Η ιστορία της ανάγνωσης και από άλλα βιβλία του σχετικά με τον Όμηρο. Λάτρης της nonfiction γραφής και φανατικός αναγνώστης ασχολείται και στο κείμενο που ακολουθεί με ένα «πραγματολογικό», ας πούμε, θέμα: εξετάζει το εύρημα (το «τρικ») του Θερβάντες να παρουσιασθεί ο Δον Κιχώτης ως έργο ενός Άραβα, τα χειρόγραφα του οποίου, υποτίθεται, ότι βρέθηκαν από τον ίδιο στο Τολέδο. Με αφορμή τη συνηθισμένη πλέον ψευδεπίγραφη αυτή τακτική, που συναντάμε κατά κόρον και στη λογοτεχνία μέσα στους αιώνες, ο Μανγκουέλ σχολιάζει την αμφιθυμία του πανέξυπνου Θερβάντες απέναντι στους Άραβες και τους Εβραίους.

 

Τ.Γ.

(περισσότερα…)

Read Full Post »

« Newer Posts - Older Posts »