Feeds:
Δημοσιεύσεις
Σχόλια

nea-ekpliksi-apo-ton-kormak-mak-karthi

Το κείμενο που ακολουθεί προέρχεται από ομιλία μου στην εκδήλωση που οργάνωσε ο πολιτιστικός τομέας της ΔΗΜΑΡ με θέμα «Η βία της Ιστορίας στην νεοελληνική λογοτεχνία» στις 10-2-16 στο βιβλιοπωλείο «Επί λέξει» με ομιλητές τους: Θανάση Βαλτινό, Νίκο Δαββέτα, Δημήτρη Φύσσα και εμένα. Καθένας ομιλητής αναφέρθηκε σε βιβλία του που είχαν σχέση με το θέμα της εκδήλωσης.

Τ.Γ.

Διαβάστε τη συνέχεια »

Advertisements

13-1--4-thumb-large

Προτείνω αυτό το κείμενο, που μεταφράζεται για πρώτη φορά στην Ελλάδα, όχι για την αισθητική του αξία, όσο την φιλολογική. Διότι αφορά ως μαρτυρία μια προσωπικότητα της λογοτεχνίας, κατά τη γνώμη μου, ιδιαίτερη: τον Χούλιο Κορτάσαρ, τον αργεντίνο μοντερνιστή συγγραφέα που έζησε και εργάσθηκε εξόριστος στην Γαλλία.
Όσοι δεν έχουν διαβάσει το ευρηματικό του μυθιστόρημα Το κουτσό (1963) ας σπεύσουν να το προμηθευτούν γιατί είναι μοναδικό όχι μόνον ως ευφυές λογοτεχνικό τέχνασμα (διαβάζεται από οποιοδήποτε σημείο του σαν να το διαβάζεις από την αρχή), που θυμίζει τα παίγνια των γάλλων μοντερνιστών (Περέκ, Κενό κλπ), αλλά και γιατί είναι καθαυτό ένα εξαιρετικό ανάγνωσμα.
Ας μην ξεχνάμε, επίσης, ότι το περίφημο φιλμ Βlow up (1967) του Αντονιόνι βασίσθηκε σε έργο του πολύπλευρου αυτού καλλιτέχνη.

Τ.Γ.

Διαβάστε τη συνέχεια »

5838_coupland_douglas

Νομίζω ότι ο Ντάγκλας Κόπλαντ, ο καναδός συγγραφέας του προκλητικού κάποτε best-seller Generation X (1991), παρότι δεν περνά πλέον την πρώτη νεότητά του, είναι ο πλέον κατάλληλος σχολιαστής του φαινομένου των selfies. Επειδή εξακολουθεί να είναι εξαιρετικά παρατηρητικός, όταν αποφεύγει τους εντυπωσιασμούς και τις δημαγωγίες.
Για του λόγου το αληθές: το ακόλουθο κείμενο, το οποίο με χιούμορ και νεύρο προσπαθεί να αναλύσει τη συγκεκριμένη μόδα μέσω κοινωνιολογικών και ψυχολογικών εστιάσεων.
Να υπενθυμίσω ότι ο Κόπλαντ δεν είναι συγγραφέας απαιτήσεων γιατί το βλέμμα του δεν κατορθώνει να υπερβεί ένα είδος δημοσιογραφικού/δημοσιολογικού πεδίου, που θα μπορούσαμε να συναντήσουμε, ας πούμε, σε ποιοτική αρθρογραφία έγκυρης εφημερίδας. Το κείμενό του, λοιπόν, ας το αντιμετωπίσουμε με αυτές τις προϋποθέσεις, οι οποίες σε τελευταία ανάλυση μπορούν να διασκεδάσουν και να προβληματίσουν.

Τ.Γ.

Διαβάστε τη συνέχεια »

Η λευκορωσίδα συγγραφέας non fiction έργων Σβετλάνα Αλεξίεβιτς που τιμήθηκε με το φετινό βραβείο Νόμπελ δεν ήταν ιδιαιτέρως γνωστή παγκοσμίως.
Με τα αποκαλυπτικά και διεισδυτικά βιβλία της, όμως, είχε προτείνει έναν ενδιαφέροντα ιδιωματικό κόσμο: παρότι αυτή η ιδιόμορφη γραφή δεν ήταν καινοφανής γιατί βασίσθηκε στο ντοκουμέντο αλλά και στην αφήγηση- συνεχίζοντας την παράδοση, κατά μία έννοια, της (νέας) «δημοσιογραφικής λογοτεχνίας» ή του «λογοτεχνικού ρεπορτάζ» (literature journalism, new journalism, literature reportage)- μια παράδοση αρκετά παλιά, τόσο ευρωπαϊκή όσο και αμερικανική.
Στο παρόν κείμενο την παρακολουθούμε να περιγράφει στην Άννα Λούκιτς την συγκλονιστική της εμπειρία από τη δημοσιογραφική της αποστολή στο Τσερνόμπιλ το 1986 και τη μέθοδο γραφής της συγκεκριμένης επαφής της με ένα γεγονός, που άφησε ανεπούλωτα τραύματα σωματικά, ψυχολογικά αλλά και ιδεολογικά.
Προσωπικά πιστεύω ότι το Τσερνόμπιλ υπήρξε το μεγαλύτερο έγκλημα κατά της ανθρωπότητας, χωρίς υπερβολή.

Τ.Γ.

Διαβάστε τη συνέχεια »

Ο ιταλός σκηνοθέτης Γκαμπριέλε Μουτσίνο (1967) φιλοξένησε, προ καιρού, στον προσωπικό του ηλεκτρονικό λογαριασμό το κείμενο που ακολουθεί, έναν μικρό φιλιππικό για τις επιδόσεις του Πιερ Πάολο Παζολίνι ως κινηματογραφιστή. Ας σημειωθεί ότι το 2015 όπου συμπληρώθηκαν 40 χρόνια από το θάνατο του γνωστού συγγραφέα, σεναριογράφου και σκηνοθέτη, στην Ιταλία το «φαινόμενο Παζολίνι» συζητείται ευρύτατα.
Το άρθρο του Μουτσίνο δημιούργησε θόρυβο, με αποτέλεσμα αυτός να το αποσύρει. Εάν ο Μουτσίνο έχει δίκιο ή όχι, αυτό μπορεί να το κρίνει νηφάλια κάθε αναγνώστης και κινηματογραφόφιλος. Είναι αλήθεια ότι ο νέος αυτός σκηνοθέτης καταδικάζει με συνοπτικές διαδικασίες, χωρίς ιδιαιτέρως πειστικά επιχειρήματα, το σύνθετο και συχνά υποβλητικό έργο του παλιού ομότεχνού του.
Το συνολικό, όμως, θέμα έχει μια άλλη ενδιαφέρουσα πλευρά: το άρθρο του Μουτσίνο προκάλεσε αντιδράσεις βασισμένες εν πολλοίς στην γνωστή ένσταση ότι δεν νομιμοποιείται εξ ορισμού ο ελάσσων καλλιτέχνης να (επι)κρίνει τον μείζονα.
Ο Μουτσίνο δεν έχει να επιδείξει σημαντικό κινηματογραφικό έργο. Παρ’ όλ’ αυτά δικαιούται να εκφράζεται και αρνητικά για ένα μέγεθος όπως ο Παζολίνι και η «λογοκρισία» που υπέστη θεωρήθηκε από πολλούς υπερβολική.
Η διακύβευση, πάντως σε γενικές γραμμές, όπως προαναφέρθηκε, αφορά τη ρητορική δεινότητα, την πειθώ του επικριτή και σε αυτό το επίπεδο ο Μουτσίνο δεν βρέθηκε στο ύψος των περιστάσεων.

Τ.Γ.

Διαβάστε τη συνέχεια »

Ο Κουρτ Βόνεγκατ (1922-2007) υπήρξε ιδιαίτερη φυσιογνωμία των μεταπολεμικών αμερικανικών γραμμάτων. Από τους πρωτοπόρους μιας νέας γραφής που έστρεψε τα νώτα στην κλασική υπερατλαντική λογοτεχνία και χαρακτηρίστηκε από πολύ νωρίς (ίσως πολύ βιαστικά) ως μ ε τ α μ ο ν τ έ ρ ν α. Ο δημιουργός του μυθιστορήματος Σφαγείο Νούμερο 5 (1969), που θεωρείται ένα από τα πιο θεμελιώδη έργα της αμερικανικής λογοτεχνίας του περασμένου αιώνα, με τα περισσότερα βιβλία του πρότεινε συνθέσεις με στοιχεία μαύρου χιούμορ, επιστημονικής φαντασίας και κοινωνικής κριτικής. Ταυτόχρονα εμπλούτισε το ύφος του με την προσωπική του συμμετοχή στην αφήγηση («ως από μηχανής συγγραφέας») υπονομεύοντας τους γνωστούς εκφραστικούς τρόπους.
Συνήγορος του ουμανισμού και με τις εξωλογοτεχνικές του δραστηριότητες υπερασπίσθηκε τις ιδέες του δυναμικά.
Το ανά χείρας χιουμοριστικό και καυστικό κείμενο εκφωνήθηκε σε πανεπιστημιακούς φοιτητές το 1978.

Διαβάστε τη συνέχεια »

Το όνομα και μόνο του Χέρμαν Μέλβιλ (1819-1891) εξάπτει τη φαντασία των βιβλιόφιλων. Όχι, βέβαια, τόσο των σημερινών όσο των παλαιοτέρων που διαβάζοντας το θρυλικό του μυθιστόρημα Μομπι Ντικ (1851), όταν ακόμα ήσαν εν μέρει άλυτα πολλά από τα μυστήρια της φύσης του πλανήτη, ένιωθαν δέος μπροστά στις αλληγορίες του συγκεκριμένου έργου.
Και εμείς, όμως, οι σύγχρονοι έχουμε πολλούς λόγους να υποκλινόμαστε στην ιδιοφυία του αμερικανού συγγραφέα, ο οποίος ανασύνθεσε με εξαιρετική δύναμη και υποβολή τη ζωή των φαλαινοθηρών του προπερασμένου αιώνα αλλά και τον σκοτεινό κόσμο των μεταφυσικών συμβόλων.
Ο Μέλβιλ εκτός από τον Μόμπι Ντικ έγραψε πολλά και αξιόλογα βιβλία (Μπάρτλεμπι ο γραφιάς, Μπενίτο Σερένο, Ο έμπιστος άνθρωπος κ.α.) στα οποία αποδεικνύει μεγάλη οξυδέρκεια και διεισδυτικότητα όσον αφορά τη διαχείριση σύνθετων θεμάτων του ανθρώπινου ψυχισμού. Αλλά τίμησε την παγκόσμια γραμματεία κυρίως με τον Μόμπι Ντικ.
Το κείμενο που αναρτώ, νομίζω ότι μεταφράζεται για πρώτη φορά στα ελληνικά ή εάν έχει μεταφραστεί, λανθάνει. Πρόκειται για ένα κριτικό κείμενο του Μέλβιλ για δύο βιβλία που σχετίζονται με τις φάλαινες και τη θάλασσα (Etchings of a whaling cruise του J. Ross Browne και Sailor’s life του John Codman) που δημοσιεύθηκε το 1847, δηλαδή λίγα χρόνια πριν από τον Μόμπι Ντικ.
Απολαμβάνει κανείς το ύφος, τη γλώσσα αλλά και τη γνώση του Μέλβιλ για το αντικείμενό του. Ο τελευταίος δεν ήταν κριτικός αν και οι αφορισμοί του για τη λογοτεχνία είναι αξιοσημείωτοι. Το κείμενο μπορεί κάλλιστα να διαβαστεί σαν αφήγημα.
Η φιλολογική του αξία έγκειται στο ότι προοικονομεί το επόμενο μεγάλο αφηγηματικό του άλμα.

Τ.Γ.

Διαβάστε τη συνέχεια »